အရွင္ဇ၀န (ေရႊျပည္သာ) ေရးသားထားတဲ့ မိရိုးဖလာ ဗုဒၶဘာသာ ႏွင့္ တကယ့္ဗုဒၶဘာသာ စာအုပ္ေလးကို ဖတ္ရင္း ႀကိဳက္လို ့ဘေလာဂ့္မွာ တင္ေပးထားတာပါ။ ဖတ္သင့္တဲ့ စာအုပ္လို ့လည္း ယူဆပါတယ္။
စာအုပ္ကိုေတာ့ ဒီမွာ Download လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ ဘာသာေရး ကုိ ေဇာင္းေပးေဆြးေႏြးလုိပါတယ္။ ဘယ္လူမ်ိဳး.ဘယ္ဘာသာျဖစ္ပါေစ.. ျမန္မာ နုိင္ငံမွာအေျခခ် ေနထုိင္ခြင္႔ရွိပါတယ္။ နုိင္ငံသား ခံယူခြင္႔လည္း ရွိပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း..တစ္ခုေတာ႔ ျဖစ္ေစခ်င္ပါတယ္။ အဲဒါက ယေန႔ မေလးရွားလုပ္ထားတဲ႔ ဥပေဒမ်ိဳးပါ။
၁- ဗုဒၶဘာသာ ကုိ နုိင္ငံေတာ္ဘာသာ အျဖစ္ျပ႒ါန္းသတ္မွတ္မယ္. (ျမန္မာနုိင္ငံမွလြဲျပီးက်န္ေထရ၀ါဒနုိင္ငံမ်ား အတည္ျပဳျပ႒ါန္းျပီးျဖစ္သည္)။
ၾကိဳက္သူမ်ားလည္း ရွိမွာ ျဖစ္သလုိ မၾကိဳက္သူမ်ားလည္း ရွိပါလိမ္႔မယ္။ ကိစၥမရွိပါ…ဆႏၵခံယူပြဲလုပ္။ ၅၀.၀၁% နွင္႔အထက္ရ ရင္ အနုိင္ အျဖစ္သတ္မွတ္မယ္။ (မၾကိဳက္တဲ႔သူ ကန္႔ကြက္ၾကပါေစေပါ႔) မ်ားရာနုိင္ အျဖစ္ သတ္မွတ္မယ္..ေက်နပ္မလား…ဒီမုိကေရစီနည္းေနာ္..အဲဒါ.။
၃- ဒီရုိဟင္ဂ်ာေတြကုိ နုိင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံမယ္ဗ်ာ။ (တုိင္းရင္းသားလူမ်ိဳးဟုတ္မဟုတ္ ဆုိတာက နုိင္ငံေရးသမားေတြေဆြးေႏြးဆံုးျဖတ္ၾက) ေလာေလာဆယ္.တရား၀င္မွတ္ပံုတင္ပါထုတ္ေပးမယ္..။ အဲ..ကုိးကြယ္ရာဘာသာေနရာမွာ ဗုဒၶဘာသာ လုိ႔ ထည္႔မယ္။ ျပန္ေျပာင္းလဲခြင္႔မရွိေစရ။(မေလးရွားက မူဆလင္ေတြ ဘာသာေျပာင္းလုိ႔ မရသလုိေပါ႔ )။
၄- In God We Trust လုိ႔ ေဒၚလာေငြစကၠဴေပၚ ရုိက္နွိပ္ထုတ္ေ၀တဲ႔ ဒီမုိကေရစီ အေမရိကန္ရဲ႔ လုပ္ရပ္ကုိ ေလးစားအားက်ေသာအားျဖင္႔...”နေမာ တႆ ဘဂ၀ေတာ အရဟေတာ သမၼာ သမၺဳဒၶႆ” လုိ႔ ေနာင္ ထုတ္ေ၀မဲ႔ ျမန္မာေငြစကၠဴ အသစ္ေပၚ ရုိက္နွိပ္ ထုတ္ေ၀မယ္. (ဒီေနရာမွာ..အေမရိကန္ လုပ္သလုိ လုိက္လုပ္ျခင္းျဖင္႔ ဒီမုိကေရ စီရဲ႔ အနွစ္သာရ ကုိ ပုိမုိပီျပင္စြာေဖၚေဆာင္နုိင္မယ္ လုိ႔ယံုၾကည္ပါတယ္)တုိ႔ျပည္ရြာ တုိ႔သာသနာ အတြက္ သားစဥ္ေျမးဆက္ အမ်ိဳးမေပ်ာက္ပ်က္ရေလေအာင္ ပညာသားပါပါ အလုပ္လုပ္စြမ္းနုိင္မဲ႔ ဥာဏ္အေမွ်ာ္အျမင္ရွိ ပထမတန္းစား ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ား ေပၚထြန္းလာၾကပါေစသတည္း။
ဗုဒၶဘာသာဆိုတာဘာလည္း။
ႏိုင္ငံျခားသား ဘုန္းေတာ္ႀကီးတစ္ပါး၏ ဗုဒၶဘာသာအျမင္ စာအုပ္ကို ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးက ျပန္ဆိုေတာ္မႈ ထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ဘုရားသည္ ဤစာအုပ္ကို ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လတြင္ ကေနဒါႏိုင္ငံ ဗန္ကူးဗားျမိဳ ့ ၌ စတင္ျပန္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ ေႏြရာသီ၌ ေဟာ္လန္တရားစခန္းတြင္ အျပီးသတ္ခဲ့ပါသည္။
မူရင္း စာအုပ္နာမည္မွာ Good Question Good Answer ဟူေသာစာအုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေရးသားသူကေတာ့ ႀသစေႀတးလ် ႏိုင္ငံသား ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီး Shravasti Dhammika အရွင္ ဓမၼိက ျဖစ္ပါတယ္။
၁။ ဗုဒၶဘာသာဆိုတာဘာလည္း
ေမး ။ ။ ဗုဒၶဘာသာဆိုတာ ဘာလဲ။
ေျဖ။ ။ “ဗုဒၶဘာသာ” ဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ “ဗုဓိ” ဆိုတဲ့ စကားလံုးမွ လာတာပါ။ “ဗုဒၶ” ဆိုတာ (ကိေလသာ တည္းဟူေသာ အိပ္ေပ်ာ္ျခင္းမွ) “ႏိုးလာသူ” လို ့အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။ ဒါ့ေႀကာင့္ ဗုဒၶဘာသာဆိုတာ ဆိုတာ ႏိုးႀကားေရး အေတြးအျမင္ (ဒႆန) ပညာပါပဲ။ ဒီ ဒႆန ပညာကို ေဂါတမႏြယ္ဖြား သိဒၶတၳမင္းသားကေန ဘုရားျဖစ္လာတဲ့ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားက စတင္ေဟာေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရားဟာ သက္ေတာ္ ၃၅ ႏွစ္မွာ (ကိေလသာ တည္းဟူေသာ အိပ္ေပ်ာ္ျခင္းမွ ) ႏိုးထလာျပီးလွ်င္ ဘုရားအျဖစ္သို ့ေရာက္ေတာ္မူပါသည္။ ဗုဒၶဘာသာဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္ ႀကာျမင့္ခဲ့ျပီ ျဖစ္လို ့ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေပါင္း သန္း ၃၀၀ ေက်ာ္ရွိေနပါျပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေလာက္ထိကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ အေရွ ့တိုင္း ဒႆန ပညာရပ္ တစ္ခု အျဖစ္သာ တည္ရွိခဲ့ပါတယ္. သို ့ေသာ္လည္း ယခု အခ်ိန္မွာ ဥေရာပ ႏွင့္ အေမရိကတိုက္ရွိ ႏိုင္ငံေပါင္း မ်ားစြာမွာလဲ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ဦးေရ တျဖည္းျဖည္း တိုးပြားေနပါျပီ။
1. What is Buddhism ?
Question: What is Buddhism?
Answer: The name Buddhism comes froms the word “budhi” which means “to wake up” and thus Buddhism is the philosophy of awakening. This philosophy has its origins in the experience of the man Siddhattha Gotama , Known as the Buddha, who was himself awakened at the age of 35.Buddhism is now 2,500 years old and has about 300 millions followers world –wide . Until a hundred years ago, Buddhism was mainly an Asian philosophy but increasingly it is gaining adherents in Europe and America.
ေမး။ ။ ဒီလိုဆုိရင္ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဒႆနပညာရပ္ တစ္ခုေပါ့။
ေျဖ။ ။ ဒႆနပညာဆိုတာ အဂၤလိပ္စကား Philosophy ကို ဘာသာျပန္ထားတာပါ။ အဘိဓာန္မ်ား ဖြင့္ျပခ်က္အရ ဆိုရင္ “philo” ဆိုတာ”ခ်စ္ခင္ျခင္း ေမတၱာ” လို ့ဆိုလိုပါတယ္။ “sophy” ဆိုတာက “ပညာ” လို ့ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ “Philosophy” ဆိုတာ “ပညာကို ခ်စ္ခင္ျခင္း၊ ” သို ့မဟုတ္ “ေမေတၱာ ႏွင့္ ပညာ” လို ့အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။
ဒီစကား ႏွစ္လံုးဟာ ဗုဒၶဘာသာရဲ ့ ့အဓိပၸါယ္ကို အျပည့္အ၀ ေဖာ္ျပႏိုင္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ တရားက သဘာ၀တရားကို ႀကည္လင္ျပတ္သားစြာ ကၽြႏုပ္တို ့နားလည္ ႏိုင္ေရးအတြက္ အျပည့္စံုဆံုး ဥာဏ္ပညာ အရည္အေသြး တိုးတက္ေအာင္ ႀကိဳးစားႀကဖို ့သင္ေပးပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ကၽြႏုပ္တို ့ဟာ သတၱ၀ါအားလံုးရဲ ့မိတ္ေဆြသဖြယ္ ျဖစ္ႏိုင္ေစရန္ ေမတၱာ ကရုဏာတရား တိုးပြားေအာင္ ႀကိဳးစားဖို ့ကိုလည္း သင္ေပးပါတယ္။ ဒါေႀကာင့္ ဗုဒၶဘာသာကို အေတြးအျမင္ ပညာရပ္လို ့ဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း သာမာန္ အေတြးအျမင္ပညာ မဟုတ္ပါဘူး ျမင့္ျမတ္ေသာ အေတြးအျမင္ ပညာ (Supreme Philosophy) ျဖစ္တယ္။
Question: So Buddhism is just a philosophy ?
Answer: The word philosophy comes from two words “philo” which means “ love” and “Sophia” which means “wisdom”. So philosophy is the love of wisdom or love and wisdom, both meanings describing Buddhism perfectly .Buddhism teaches that we should try to develop our intellectual capacity .It also teaches us to develop love and kindness so that we can be like a true friends to all beings. So Buddhism is aphilosophy but not just a philosophy. It is the supreme philosophy.
ေမး။ ။ ဗုဒၶဆိုတာ ဘယ္သူပါလဲ။
ေျဖ။ ။ ခရစ္မေပၚမီ ၅၆၃ ခုႏွစ္မွာ အိႏၵိယျပည္ ေျမာက္ပိုင္း (ကပၸလ၀တ္ျပည္) ဘုရင္သုေဒၶါနမင္း ႏွင့္ မိဖုရား မယ္ေတာ္မာယာတို ့မွ သားေတာ္ေလးတစ္ေယာက္ ဖြားျမင္ပါတယ္။ ဒီမင္းသားေလးဟာ စည္းစိမ္ဥစၥာ ျပည့္ျပည့္စံုစံုႏွင့္ ႀကီးျပင္းရေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးမွာ ေလာကီစည္းစိမ္ ဥစၥာေတြဟာ ခ်မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မူကို မေပးႏိုင္ဘူးဆိုတာ ေတြ ့လာရတယ္။ ဒီမင္းသားဟာ သူ ့ပတ္၀န္းက်င္မွာ သူေတြ ့ျမင္ရတဲ့ ဆင္းရဲဒုကၡေတြေႀကာင့္ အႀကီးအက်ယ္ စိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္ျပီး လူသားတို ့ခ်မ္းသာေရးအတြက္ေသာ့ခ်က္ကို ရွာဖို ့ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္။ အသက္ ၂၉ ႏွစ္ရွိတဲ့ အခါ ဒီမင္းသားဟာ သူ ့ရဲ ့ႀကင္ယာေတာ္ (ယေသာဓရာ) ႏွင့္ သားေတာ္ (ရာဟုလာ)ကိုထားခဲ့ျပီးေတာ့ အဲဒီေခတ္က ဘာသာေရး ဆရာႀကီးမ်ားရဲ ့အထံမွာ အသိပညာ ဆည္းပူးဖို ့ထြက္လာခဲ့တယ္။ သူတို ့ဟာ ဒီမင္းသားကို ေျမာက္ျမားစြာ သင္ႀကားေပးေသာ္လည္း သူတို ့ကိုယ္တိုင္ ဆင္းရဲဒုကၡရဲ ့အေႀကာင္းရင္း ဇစ္ျမစ္ကို မသိႀကတဲ့အတြက္ ဒီဆင္းရဲဒုကၡေတြကို ဘယ္လို ေက်ာ္လြန္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာကိုလဲ မသိႀကဘူး။
သိဒၶၶတၳမင္းသားဟာ( ဥရုေ၀လေတာ) မွာ ေျခာက္ႏွစ္ႀကာေအာင္ ေလ့လာပြားမ်ား အားထုတ္ျပီးတဲ့ အခါမယ္ အ၀ိဇၶၨာကို ပယ္ခြာႏိုင္တဲ့အတြက္ (အမွန္တရား) ကို ထိုးထြင္းသိျမင္သြားပါတယ္။* အဲဒီအခ်ိန္ကစျပီး သူ ့ကို “ဗုဒၶ” (ကိေလသာတည္းဟူေသာ အိပ္ေပ်ာ္ျခင္းမွ) ႏိုးလာသူ လို ့သမုတ္ႀကပါတယ္။ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရားဟာ အဲဒီအခ်ိန္ကစျပီး ၄၅ ႏွစ္ပတ္လံုး အိႏၵိယျပည္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ သူေတြ ့သိထားတဲ့ တရားေတာ္မ်ားကို လွည့္လည္ ေဟာေျပာခဲ့ပါတယ္။
*ဥရုေ၀လေတာ၌ ဒုကၠရစရိယာ ေျခာက္ႏွစ္ႀကာ က်င့္စဥ္က ဘုရားမျဖစ္ေသးပါ။ ထိုအက်င့္မွားကို စြန္ ့၍ အာနာပါနစ်ာန္ အေျခခံလ်က္ မဂၢင္ရွစ္တန္ကို ပြားမွသာ ဘုရားအျဖစ္သို ့ ေရာက္ပါသည္။
Question: Who is the Buddha?
Answer: In the year 563 B.C. a baby was born into a royal family in northen India. He grew up in wealth and luxury but eventually found that worldly comfort and security do not guarantee happiness. He was deeply moved by the suffering he saw all around- and resolved to find the key to human happiness . When he was 29 he left his wife and child and set off to sit at the feet of thee great religious teachers of thee day to learn from them. They taught him much but none really knew the cause of human suffering and how it could be overcome. Eventually, after six years study and meditation he had an experience in which all ignorance fell away and he suddenly understood. From that day onwards, he was called the Buddha, the Awakened One. He lived for another 45 years in which time he travelled all over.
ေမး ။ ။ ဗုဒၶဟာ သူ ့ရဲ ့ႀကင္ယာေတာ္နဲ ့သားေတာ္ကို ပစ္ထားခဲ့တဲ့အတြက္ တာ၀န္မဲ့ရာ မေရာက္ဘူးလား။
ေျဖ။ ။ ဗုဒၶျမတ္စြာဟာ သူ ့ရဲ ့ႀကင္ယာေတာ္နဲ ့သားေတာ္ကို လြယ္လြယ္နဲ ့ပစ္ထားႏိုင္ခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ အခ်ိန္ အႀကာႀကီး စဥ္းစားျပီး တြန္ ့ဆုတ္တြန္ ့ဆုတ္ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးက်မွ သူ ့မိသားစုကို ေကၽြးေမြးေစာင့္ေရွာက္တာထက္ တေလာကလံုးရဲ ့ အက်ိဳးကို ေဆာင္ရြက္တာက ပိုျပီး အက်ိဳးႀကီးမားတယ္လို ့ဆံုးျဖတ္ျပီး ဒီလမ္းကို ေရြးခ်ယ္လိုက္တာပါ။ ႀကီးမားတဲ့ မဟာဂရုဏာေတာ္က ဗုဒၶျမတ္စြာကို တစ္ေလာကလံုးရဲ ့အက်ိဳးကို ေဆာင္ေစတာပါပဲ။ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ ့ကိုယ္က်ိဳးစြန္ ့ျပီး အဆင္းရဲ အပင္ပန္းခံမႈေႀကာင့္ တစ္ေလာကလံုး ႀကီးမားတဲ့ အက်ိဳးကို အခုတုိင္ ခံစားေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ဒါကိုႀကည့္ရင္ ဗုဒၶျမတ္စြာဟာ တာ၀န္မမဲ့ေႀကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။ ဒါဟာအႀကီးမားဆံုးေသာ စြန္ ့လြတ္မႈႀကီးပါပဲ။
Question: Wasn’t it irresponsible for the Buddha to walk out on his wife and child ?
Answer: It couldn’t have been an easy thing for the Buddha to leave his family. He must have worried and hesitated for a long time before he finally left. But he had a choice, dedicating himself to his family or dedicating himself to the whole world. In the end, his great compassion made him give himself to the world. And the whole world still benefits from his sacrifice. This was not irresponsible. It was perhaps the most significant sacrifice ever made.
ေမး။ ။ ဗုဒၶက ပရိနိဗၺာန္ စံသြားျပီဆိုေတာ့ သူက ကၽြႏုပ္တို ့ကို ဘယ္လို ကူညီႏိုင္ပါသလဲ။
ေျဖ။ ။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ကို ေတြ ့ရွိတဲ့ မိုက္ကယ္ဖာရာေဒး ဟာ ကြယ္လြန္သြားပါျပီ။ သို ့ေသာ္လည္း သူ ့ရဲ ့ေတြ ့ရွိခ်က္ေတြက ကၽြႏုပ္တို ့ကို အခုတုိင္ ကူညီေနပါတယ္။ ေရာဂါေပါင္းမ်ားစြာကို ကုသတဲ့ ကုထံုးေတြကို ေတြ ့ရွိတဲ့ လူး၀စ္ပါးစ္ခ်ား ဟာလည္း ကြယ္လြန္သြားပါျပီ။ သို ့ေသာ္လည္း သူေတြ ့ရွိတဲ့ ကုထံုးေတြက အခုတိုင္ အသက္ေပါင္းမ်ားစြာကုိ ကယ္ဆယ္ေနဆဲပါပဲ။
ေက်ာ္ႀကားတဲ့ အႏုပညာ မ်ားစြာကို တီထြင္ဖန္တီးခဲ့တဲ့ လီယိုနာဒိုဒါဗင္ခ်ီ ဟာလည္း ေသသြားပါျပီ။ သို ့ေသာ္လည္း သူဖန္းတီးခဲ့တဲ့ အႏုပညာေတြက လူေတြကို အခုတိုင္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ ေပးေနဆဲပါပဲ။ ျမင့္ျမတ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ားနဲ ့အာဇာနည္ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ား ကြယ္လြန္သြားႀကတာ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ႀကာေသာ္လည္း သူတို ့အႀကာင္းကို ကၽြႏု္ပ္တို ့ဖတ္ရႈရတဲ့အခါမွာ သူတို ့လို ေနထိုင္ျပဳမူလိုစိတ္မ်ား ကၽြႏ္ုပ္တို ့သႏၱာန္မွာ တဖြားဖြား ေပၚလာပါတယ္။
ဟုတ္ပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္ စံတာဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္ႀကာသြားပါျပီ။ သို ့ေသာ္လည္း ရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရားရဲ ့တရားေတာ္မ်ားဟာ အခုတိုင္ ကူညီေနဆဲပါပဲ။ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ ့နမူနာေကာင္းေတြက လူေတြကို အခုတုိင္ အားတက္ေစတုန္းပါပဲ။ သူ ့စကားေတာ္ေတြက အခုတိုင္ လူေတြရဲ ့ဘ၀ကို ေျပာင္းလဲေစတုန္းပါပဲ။ ဗုဒၶျမတ္စြာမွသာလွ်င္ ပရိနိဗၺာန္စံျပီးေနာက္ ရာစုေပါင္းမ်ားစြာ ႀကာသည့္တိုင္ေအာင္ ဒီလိုစြမ္းအားမ်ား ရွိေနႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။
Question: The Buddha is dead so how can he help us?
Answer: Faraday, who discovered electricity, is dead, but what he discovered still helps us. Luis Pasteur who discovered the cures for so many diseases is dead, but his medical discoveries still save lives. Leonardo da Vinci who created masterpieces of art is dead, but what he created can still uplift and give joy. Noble men and heroes may have been dead for centuries but when we read of their deeds and achievements, we can still be inspired to act as they did. Yes, the Buddha is dead but 2500 years later his teachings still help people, his example still inspires people, his words still change lives. Only a Buddha could have such power centuries after his death.
ေမး။ ။ ဗုဒၶျမတ္စြာဟာ ထာ၀ရဘုရား (God) လား ။
ေျဖ။ ။ ဗုဒၶျမတ္စြာဟာ ထာ၀ရဘုရား မဟုတ္ပါဘူး။ ဗုဒၶျမတ္စြာက သူဟာ ထာ၀ရဘုရားလို ့ျဖစ္ေစ၊ထာ၀ရဘုရားရဲ ့ သားေတာ္ျဖစ္ေစ၊ ထာ၀ရဘုရားက လႊတ္လိုက္တဲ့ တမန္ေတာ္လို ့ျဖစ္ေစ မမိန္ ့ပါဘူး။ ဗုဒၶျမတ္စြာဟာ အလံုးစံုျပည့္စံုတဲ့ လူသားတစ္ဦးပါပဲ။ ဒါ့ေႀကာင့္ သူ ့လိုကၽြႏု္ပ္တို ့ ႀကိဳးစားလွ်င္ ကၽြႏု္ပ္တို ့လည္း သူ ့လိုပဲ အလံုးစံု ျပည္စံုသူမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ေႀကာင္း မိန္ ့ႀကားေတာ္ မူပါတယ္။
Question: Was the Buddha a god?
Answer: No, he was not. He did not claim that he was a god, the child of a god or even the messenger from a god. He was a man who perfected himself and taught that if we follow his example, we could perfect ourselves also.
ေမး။ ။ ဗုဒၶဟာ ထာ၀ရဘုရား မဟုတ္ရင္ ဘာေႀကာင့္သူ ့ကိုုလူေတြက ရွိခိုး ကိုးကြယ္ေနႀကသလဲ။
ေျဖ။ ။ကိုးကြယ္နည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ ့က တစ္စံုတစ္ခုေသာ တန္ခိုးရွင္ ဘုရား ( a God) ကို ကိုးကြယ္တဲ့အခါ အဲဒီဘုရားကို ခ်ီးက်ဴးေထာပနာ ျပဳႀကတယ္။ တစ္စံုတစ္ရာ ပူေဇာ္ပသ ႀကတယ္။ ကိုယ္လိုတာကို ဘုရားဆီမွာ ေတာင္းႀကတယ္။ အဲဒီလို လုပ္ႀကတာကေတာ့ မိမိတို ့ရဲ ့ခ်ီးက်ဴးေထာပနာသံကို အဲဒီဘုရားက ႀကားလိမ့္မယ္လို ့ယံုႀကည္လို ့၊ ပူေဇာ္ပသတာကို လက္ခံလိမ့္မယ္လို ့ ယံုႀကည္လို ့၊ဆုေတာင္းတာကို ျဖည့္ဆည္းေပး လိမ့္မယ္လို ့ယံုႀကည္လို ့ပါပဲ။
ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကေတာ့ ဒီလို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္မႈ မ်ိဳးကို မလုပ္ႀကပါဘူး။
တစ္ျခားကိုးကြယ္ ဆည္းကပမႈ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ မိမိတို ့ေလးျမတ္ႀကည္ညိဳတဲ့ ပုဂိၢဳလ္ တစ္ဦးဦး သို ့မဟုတ္ တစ္စံုတစ္ရာကို ရိုေသသမႈ ဂါရ၀ ျပဳႀကတယ္။ ဆရာအခန္းထဲ ၀င္လာရင္ ေနရာက ထေပးႀကတယ္။ ဂုဏ္သေရရွိတဲ့ လူနဲ ့ေတြ ့ရင္ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ႀကတယ္။ အမ်ိဳးသား သီခ်င္းတီးရင္ မတ္တပ္ရပ္ အေလးျပဳႀကတယ္။ ဒါေတြအားလံုးဟာ ရိုေသေလးစားမႈကို ျပတဲ့ အမူအရာေတြ ပါပဲ။ ေလးျမတ္ႀကည္ညိဳမႈကို ေဖာ္ျပတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အရိုအေသ ဂါရသျပဳျပီး ရွိခိုး ကိုးကြယ္မႈဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား ျပဳလုပ္တဲ့ ရွိခိုးကိုးကြယ္မႈမိ်ဳးပါပဲ။
တင္ပ်ဥ္ေခြ ထိုင္ျပီး ရင္ခြင္ထက္မွာ လက္ႏွစ္ဖက္ကို ရြရြကေလးခ်ထားတဲ့ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ရဲ ့ မဟာကရုဏာေတာ္ျဖင့္ ႀကည္လင္လန္းဆန္းေနတဲ့ မ်က္ႏွာေတာ္ဟာ ကၽြႏု္ပ္တို ့ရဲ ့သႏၱာန္မွာ ျငိမ္းေအးမႈနဲ ့ေမတၱာတရားတိုးပြားေအာင္ ႀကိဳးစားႀကဖို ့ကၽြႏု္ပ္တို ့ကိုသတိေပးေနပါတယ္။ အေမႊးတိုင္ရဲ ့အေမႊးနံက ကၽြႏ္ုပ္တို ့ သႏၱာန္မွာ ေကာင္းမႈကုသိုလ္ေတြ ပ်ံႏွံေနေစဖို ့သတိေပးေနပါတယ္။ ဆီမီးကေတာ့ ပညာဆီမီး တန္ေဆာင္ ထြန္းေျပာင္ေစဖို ့သတိေပးပါတယ္။ ကပ္လွဴထားတဲ့ ပန္းမ်ားရဲ ့ ညိဳးႏြမ္းေႀကြက်သြားတဲ့ သေဘာက ကၽြႏ္ုပ္တို ့အား အနိစၥတရားကို သတိရေစပါတယ္။ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ေရွ ့မွာ ဦးညႊတ္ရွိခိုးျခင္းက ကၽြႏ္ုပ္တို ့ကို တရားဓမၼ ေဟာေျပာညႊန္ျပ ဆံုးမေတာ္မူတဲ့ အတြက္ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ ျမတ္ဘုရားရဲ ့ဂုဏ္ေက်းဇူးေတာ္ကို ေလးျမတ္ေကာ္ေရာ္ ပူေဇာ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားရဲ ့ရွိခိုးကိုးကြယ္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။
Question: If the Buddha is not a god, then why do people worship him?
Answer: There are different types of worship. When someone worships a god, they praise him or her, making offerings and ask for favours , believing that the god will hear their praise, receive their offerings and answer their prayers. Buddhists do not indulge in this kind of worship. The other kind of worship is when we show respect to someone or something we admire. When a teacher walks into a room we stand up, when we meet a dignitary we shake hands, when the national anthem is played we salute. These are all gestures of respect and worship and indicate our admiration for persons and things. This is the type of worship Buddhist practise . A statue of the Buddha with its hands rested gently in its lap and its compassionate smile reminds us to strive to develop peace and love within ourselves. The perfume of incense reminds us of the pervading influence of virtue, the lamp reminds us of light of knowledge and the flowers which soon fade and die, reminds us of impermanence. When we bow, we express our gratitude to the Buddha for what his teachings have given us. This is the nature of Buddhist worship.
ကၽြန္ေတာ္ ဗုဒၶဘာသာဆိုတာဘာလည္း ဆိုတဲ့ ပိုစ့္ကို ႏိုင္ငံျခားသား ဘုန္းေတာ္ႀကီးတစ္ပါး၏ ဗုဒၶဘာသာအျမင္ စာအုပ္ကို ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးရဲ ့စာအုပ္ကေန ကူးယူျပီး ဓမၼဒါန ျပဳတာျဖစ္ပါတယ္။ စာလံုးေပါင္း သတ္ပံုမ်ားကို လည္းမွားယြင္းေနပါက ခြင့္လြတ္ပါ ခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ဒီ ဗုဒၶဘာသာဆိုတာဘာလည္း ဆိုတဲ့ ပိုစ့္ကို ျမန္မာေဖာင့္ မကၽြမ္းက်င္ပဲ ႏွစ္လံုးဆင့္စကားလံုးမ်ားကို ခက္ခဲစြာ ရိုက္ခဲ့ရေသာေႀကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္က်န္ရွိေနတဲ့ အပိုင္းမ်ားကိုလည္း ဆက္လက္ျပီး ဓမၼဒါနျပဳ ပူေဇာ္သြားပါဦးမယ္။
ဗုဒၶ (၅၆၃ - ၄၈၃ ဘီစီ) သက္ေတာ္ထင္ရွားရိွတုန္းကတည္းက ျမန္မာကို ဗုဒၶ၀ါဒေရာက္လာပံုကို၊
အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာၾကပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရား ေဒသစာရီ ၾကြခ်ီေတာ္မူတယ္ဆိုရင္ ေရာက္ရာအရပ္ရပ္မွာ ပူေဆြး ဒုကၡေရာက္သူ တစ္ဦးဦးကိုျဖစ္ျဖစ္၊ သတၱ၀ါအမ်ားကိုျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ခ်မ္းသာရေအာင္ ဆံုးမသြန္သင္လိုလို႔ျဖစ္ျဖစ္ ၾကြလာတတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဘ၀ရွင္သန္ေနရလို႔ ေတြ႔ရတဲ့ဒုကၡေတြက ကယ္တင္လိုတဲ့အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ အေနာက္ပင္လယ္ကမ္းေျခက ရခိုင္ကိုျမတ္စြာဘုရားၾကြလာလို႕ ရခိုင္မင္းက ေၾကးေလာဟာႏွဲ႔ ျမတ္စြာဘုရား ပံုတူလုပ္ယူခြင့္ ရလိုက္ပါတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာအလယ္ပိုင္းက လူေတြကလည္း သူတို႔ဆီကလယ္ကိုင္းကို ျမတ္စြာဘုရားၾကြလာၿပီး တရားေဟာလို႔ လူေရာနတ္ပါ အမ်ားၾကီး အကၽြတ္တရားရၾကတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ေတာင္ထိပ္ မွာ ရပ္ေတာ္မူၿပီး သာသနာ ဘယ္ႏွစ္ကိုေရာက္ရင္ ဘယ္မင္းက ဒီေနရာမွာ ၿမိဳ႕ၾကီးတည္မယ္၊ ဗုဒၶ သာသနာထြန္းကားမယ္လို႔ ဗ်ာဒိတ္ျမြတ္ၾကားသြားတယ္လို႔လဲ ယံုတယ္။ ျမန္မာေအာက္အရပ္က ကုန္သည္ စြန္႔စားသူ ႏွစ္ဦးက ဗုဒၶဂါယာကိုေရာက္ေတာ့ သဗၺညဳတဥာဏ္ကို ရၿပီးစ ဗုဒၶရဲ႕ဆံေတာ္၊ အထက္ဘုရားႏွစ္ဆူရဲ႕ အသံုးအေဆာင္ေတြနဲ႔ ဌာပနာၿပီး ေစတီတည္တယ္။ ဒီႏွစ္ေယာက္က ၾသရိႆနယ္က ျဖစ္ဖို႔မ်ားတယ္။
သုေတသနနယ္ပယ္က ၾကိဳးစားရွာေဖြစံုစမ္းတဲ့အခါ ခရစ္ႏွစ္ ၇၆ ထက္ေစာၿပီး ဘယ္ဘုရားရုပ္တုမွ မရိွပါ။ အဲဒီလိုပဲ သီရီဓမၼာေသာက ( အေသာက၊ ၂၇၄ - ၂၃၂ ဘီစီ ) ထက္ေစာၿပီး ဘယ္ေစတီ ပုထိုး၊ မုေ႒ာမွ မရိွဘူးပါ။ အေသာကမင္းက ပိဋကမွာရိွတဲ့ ဓမၼာခႏၶေပါင္း ၈၄၀၀၀ ကို ရည္ညႊန္းၿပီး ေစတီေပါင္း ၈၄၀၀၀ ကို ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ သရီရဓာတု ဌာပနာၿပီး တည္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ အဲဒီလို ေျပာၾကတာမွာလည္း သမိုင္းျဖစ္စဥ္နဲ႔ စကားေရွ႕ ေနာက္မကိုက္ညီတာ တစ္ခုကို ေတြ႔ရျပန္ပါတယ္။ ပိဋက သံုးပံုကို သီရိလကၤာမွာ ေပထက္အကၡရာ တင္တာက ၃၃ ဘီစီျဖစ္လို႔ စာနဲ႔ခ်မေရးမီက စာပိုဒ္ဘယ္ေလာက္ ရိွတယ္ဆိုတာ၊ ပါတယ္ဆိုတာ ဘယ္လို သိႏိုင္ပါသလဲလို႔ ေမးစရာရိွပါတယ္။ အေသာကမင္းက ဗဟိုအိႏိၵယအျပင္ကိုးတိုင္းကိုးဌာနကမေထရ္ၾကီးေတြက ဦးေဆာင္ၿပီး သာသနာျပဳ လႊတ္တယ္ဆိုရာမွာလည္း ဘယ္ေနရာကို၊ ဘယ္ကိုယ္ေတာ္ၾကြရတယ္လုိ႔ စာရင္း ရိွပါတယ္။ ေက်ာက္ေတာ္ေပၚက ေက်ာက္မ်က္ႏွာျပင္မွာ ေက်ာက္စာ တစ္ဆယ့္သံုးခု ေရးထိုးခဲတယ္။ ဒီ စာရင္းမွာ ေသာဏနဲ႔ ဥတၱရေခါင္းေဆာင္တဲ့ သု၀ဏၰဘူမိခရီးအေၾကာင္း မပါပါ။ ၿပီးေတာ့ ပါဠိအ႒ကထာ ဋီကာေတြက သု၀ဏၰဘူမိကို စုမၾတကၽြန္းေပၚမွာရိွတယ္လို႔ ညႊန္းထားပါတယ္။ အင္မတန္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ပါဠိနာမည္ အဘိဓာန္ကိုျပဳစုတဲ့ မလႅေသၾကက သု၀ဏၰဘူမိဘယ္မွာဆိုတာ အတိအက်ေျပာမသြားဘူး။ သူက မြန္ေတြ ယိုးဒယားသားေတြက သု၀ဏၰဘူမိဟာ ငါတို႔ဆီမွာရိွတယ္ (မြန္က သထံု၊ ယိုးဒယားက နေဆာင္ပထ) လို႔ ဇြတ္ေျပာေနတဲ့ အယူအဆေတြကို မဆန္႔က်င္လိုတဲ့ သေဘာထားရိွဟန္ တူပါတယ္။ ( သူတို႔အယူအဆ မွားတယ္ဆိုတာေတာ့ သိရမွာပါ ) ဒါေပမဲ့ မြန္ဆရာေတာ္ တပါးျဖစ္တဲ့ ေတာင္ေပါက္ဆရာေတာ္က အိႏိၵယမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ လွည့္လည္စံုစမ္းရွာေဖြၿပီး၊ သု၀ဏၰဘူမိဟာ စုမၾတမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆရာေတာ္ျပဳစုတဲ့ ဗုဒၶ သာသနာ ပထ၀ီ၀င္က်န္းမွာ ေျမပံုေတြနဲ႔ ရွင္းလင္းေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။ အခုေျပာျပတဲ့အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ဗုဒၶသာသနာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေဒသကို ဘယ္အခ်ိန္က၊ ဘယ္ေနရာမွာ စတင္ေရာက္ရိွလာတယ္လို႔ သုေတသီေတြအေနနဲ႔ ေျပာဖို႔ခက္ပါတယ္။
ပ်ဴလူမ်ဳိးေတြက ေျမပံုဘုရား ( အမ်ားအေခၚအုတ္ခြက္ )ေတြထားခဲ့တယ္။ သူတို႔က ခရစ္ေလးရာစု ႏွစ္က ကိုးရာစုႏွစ္အထိ ( အညာ ဟလင္းက၊ ေအာက္ေျပ၊ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသအထိ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ) ပိုင္နက္ အတြင္း ဗုဒၶသာသနိက အေဆာက္အအံုေတြမွာ ဒီေျမပံုဘုရားကို အရြယ္အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ပံုအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ျပဳလုပ္တဲ့အခါ၊ ျမတ္စြာဘုရားပံုေတာ္နဲ႔ ေယဓမၼာေဟတုပၸဗၺ၀ါ ဂါထာကို ေဒ၀နာဂရီလက္ေရးနဲ႔ ေျမပံုဘုရားမ်က္ႏွာဘက္မွာ ေရးထားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေက်ာဘက္မွာ ေျမပံုဘုရားကိုျပဳလုပ္ လွဴဒါန္းသူရဲ႕နာမည္ကို ေရးထားေလ့ရိွပါတယ္။ အဲ့ဒီေျမပံုဘုရားကိုစြဲၿပီး ပ်ဴေတြဟာ ခရစ္တစ္ရာစုႏွစ္ကစၿပီး ဗုဒၶသာသနာ၀င္ေတြျဖစ္တယ္။ ဒါထက္ေတာင္ ေစာခ်င္ေစာႏိုင္တယ္။ ေအာက္ပိုင္းျမန္မာကိုေရာက္ေနတဲ့ မြန္ခေမရ္ဘာသာစကားေျပာသူေတြထဲကမြန္ေတြက ပထမျဗာဟၼဏ၀ါဒီ၊ ေနာက္ခရစ္ ခုနစ္ရာစုႏွစ္ကစၿပီး ဗုဒၶ၀ါဒီျဖစ္ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ေစာေစာကေျပာသလို သီရိလကၤာမွာ ခရစ္မေပၚမီ ၃၃ ႏွစ္က ပိဋကကို ေပထက္အကၡရာတင္ခဲ့တာ ျဖစ္ေပမယ့္၊ ပ်ဴႏိုင္ငံရယ္လို႔ ထင္ရွားခဲ့တဲ့ ခရစ္ေလးရာစုႏွစ္က ကိုးရာစုႏွစ္အတြင္းမွာ အကၡရာတင္ၿပီး ပိဋကကို အစံုလိုက္ ကူးယူလာတာ မရိွေသးဘူး။ အႏၱရာယ္ကင္းရြတ္ဆိုဖို႔ သုတၱန္ေဒသနာထဲက ထုတ္ႏႈတ္ထားတဲ့ အပိုဒ္ကေလးေတြပဲ ေရႊ၊ ေက်ာက္ျပား၊ ရႊံ႕ျပားေတြေပၚမွာ ေရးထြင္းၿပီး အိမ္တံခါး၀၊ ၿမိဳ႕တခါး၀မွာ၊ ေက်ာက္ျပားမွာေရးၿပီး စိုက္ထားမယ္၊ ေရႊျပားမွာေရးၿပီး အမြန္အျမတ္သိမ္းထားမယ္။ ဒီလို ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္ေတြယူလာတဲ့သူေတြက ကုန္သည္၊ ၿမိဳ႕သစ္ ရြာသစ္တည္သူေတြနဲ႔ သေဘၤာသားေတြျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အိႏိၵယဓေလ့ေတြကို အတုခိုးလိုက္နာ က်င့္ၾကံခ်င္လို႔ တိုင္းရင္းသားက လူလႊတ္ၿပီး ကူးယူခဲ့တာလည္း ျဖစ္မယ္။ အိႏိၵယက စာေရးနည္းပညာက မြန္ေတြ၊ ပ်ဴေတြဆီကို ခရစ္ေလးရာခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး ေရာက္္ေနၿပီျဖစ္လို႔၊ ဒီက သီရိလကၤာကိုလႊတ္ၿပီး ကူးယူတာမ်ဳိးလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားေတြဟာ အိႏိၵယသာသနာျပဳေတြလာမွ ဗုဒၶ သာသနာ၀င္ျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶက်မ္းေတြကို ေတြ႔ဖူး၊ သံုးဖူးတယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ျပင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ လူလႊတ္ယူရတယ္ဆိုတဲ့ စကားကို ရွင္းခ်င္ပါေသးတယ္။ တိုက္ရိုက္သံုးႏိုင္တဲ့ သက္ေသသာဓကမရိွပါ။ ဒီက မင္းအေခၚခံယူသူေတြက “ လက္ေအာက္ခံ (ကၽြန္ေတာ္မ်ဳိး၊ ကၽြန္ေတာ္မ်ဳိး) နဲ႔ ငါတို႔ကို မႏိႈင္းနဲ႔၊ ငါတို႔က ကမၻာဦးမဟာသမၼတက အႏြယ္မပ်က္ ဆင္းသက္လာသာ၊ သက်သာကီ၀င္မ်ဳိးေတြျဖစ္တယ္ “ လို႔ေျပာလိုက္ တယ္။ အိႏိၵယက မင္းဧကရာဇ္ေတြေနသလို (ေန႔စဥ္ အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္အထိ) ေနမယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီး၊ ထီးဟန္နန္းဟန္ကို ဦးေဆာင္ၿပီး လုပ္တတ္တဲ့လူ ( ျဗာဟၼဏေတြကို လက္သံုးက်မ္းပါ အတူယူၿပီး လာခဲ့လို႔ ) ဖိတ္တာကစၿပီး နည္းနည္းနည္းနည္း က်ဳိးတိုးက်ဲတဲ ေရာက္လာတာျဖစ္မယ္၊ ဒီလိုနဲ႔ ပ်ဴရယ္၊ မြန္ရယ္ အုပ္ခ်ဴပ္သူကစၿပီး ျဗာဟၼဏ ၀ါဒီေတြျဖစ္လာခဲ့တယ္။
ျမန္မာအေနာက္ဘက္ ပင္လယ္ကမ္းေျခက ရခိုင္ဆိုရင္ ရွစ္ရာစုႏွစ္ဦးက သကၠတဘာသာစကားနဲ႔ ေက်ာက္စာတစ္ခုေရးထိုးခဲ့ရာမွာ၊ သူတို႔ဘုရင္က စျႏၵမ်ဳိး၊ သူတို႔က သီ၀နတ္မင္းကို ေစာေစာက ကိုးကြယ္ ခဲ့တယ္၊ ေနာက္ (ခုနစ္ရာစုႏွစ္၊ ရွစ္ရာစုႏွစ္ေလာက္ေရာက္)မွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဧရာ၀တီျမစ္၀၊ စစ္ေတာင္းျမစ္၀၊ သံလြင္ျမစ္၀ ကၽြန္းေပၚေဒသေတြက မြန္နဲ႔ပ်ဴေတြက ဗိႆႏိုးနတ္မင္းကို ကိုးကြယ္သူမ်ားမယ္လို႔ ထင္ရပါတယ္။ ျဗာဟၼဏ၀ါဒကို မြန္ေတြက အခု ကမ္ဖုခ်နဲ႔ ထိုင္းေဒသေတြက ရခဲ့တာလို႔ ယူဆရင္လည္း ျဖစ္ႏိုင္စရာရိွပါတယ္။ ဒီလိုပဲ မဟာယာနသာသနာကိုလည္း အရင္ ဖုနန္ (အခု ကင္ဖုခ်)က ရမယ္။ အိႏိၵယအေရွ့ေျမာက္ကလည္းရမယ္လို႔ ယူဆတယ္။ သူတို႔ဟာ ဗုဒၶသာသနာကို လက္ခံတယ္လို႔ ဆိုေပမယ့္ မိရိုးဖလာ နတ္ကိုးတာမ်ဳိးကို မစြန္႔ႏိုင္ပါ။ စြန္႔တယ္လို႔ ေျပာဖို႔မလိုဘူး။ ရတနာ သံုးပါးကို ဆည္းကပ္တယ္လို႔ ေျပာရင္ၿပီးတယ္။ ရဟန္းသံဃာကြယ္ရာမွာ ရိုးရာကိုးကြယ္မႈ လုပ္ၿမဲလုပ္မယ္။ ရဟန္းသံဃာကလည္း အၾကပ္အတည္းလိုက္ၿပီး မပိတ္ပင္ မတားဆီးဘူး။ သမေအာင္ (Ambivalence) အလိုက္အထိုက္ေနသြားၾကတယ္။ ယေန႔အထိ ေထဒ၀ါရီေတြလို႔ ေျပာေပမယ့္ သိသိသာသာ မသိမသာ ရိုးရာဓေလ့ေတြ၊ ဟိႏၵဴဓေလ့ေတြ၊ မဟာယာနဓေလ့ေတြကို လုပ္ေနၾကပါတယ္။
အေရးၾကီးတဲ့ ျပႆနာကို အခုတင္ျပလိုပါတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ ျမန္မာဘက္ကို ပိဋကသံုးပံုးေရးသားၿပီး ဘယ္အခ်ိန္ကေရာက္သလဲဆိုတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ တခ်ဳိ႕က ဗုဒၶေဃာသ၊ တခ်ဳိ႕က အရဟံနဲ႔ အနိရုဒၶတို႔ေက်းဇူးပဲလို႔ ေျပာၾကေရးၾကတယ္။ အရဟံက စ,ပံုကို ပါးစပ္ေျပာတာ၊ ဓမၼေစတီမင္းေခၚ ရာမာဓိပတိလက္ထက္ ၁၄၈၀ မွာ ေရးထိုးတဲ့ ကလ်ာဏီ သိမ္ေက်ာက္စာမွာစၿပီး အကၡရာတင္တာေတြ႔ရတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္မွတ္တမ္း မဟုတ္ပါ။ အမ်ားေခၚ က်န္စစ္သား (ထီးလိုင္မင္း ၁၀၈၄ - ၁၁၁၃) လက္ထက္ မြန္ဘာသာေရးထိုးတဲ့ ေက်ာက္စာမွာ သားေတာ္ရာဇကုမာရကို ပိဋက အစစ္အေဆးလုပ္ခိုင္းတယ္။ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ ပုဏၰားပညာရွင္၊ တိုင္းရင္းသား ရဟန္းပညာရွင္ေတြစုၿပီး (၁) ပိဋကကို သီရိလကၤာအကၡရာက ပ်ဴနဲ႔မြန္က ဆင္းသက္တဲ့ ျမန္မာ အကၡရာဖလွယ္ရမယ္၊ (၂) ၿပီးေတာ့ ပါ႒ိျမန္မာတြဲရက္ အနက္ျပန္ဆိုရမယ္။ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္ပါမွ “သာသနာ ငါးေထာင္တည္မယ္”လို႔ ယူဆၾကတယ္။ အရင္က ဘိကၡဳရိွသလို ဘိကၡဴနီရိွတယ္။ သာသနာႏွစ္ ၁၀၀၀ မွာ ဘိကၡဳနီမရိွေတာ့ဘူးဆိုေပမယ့္ မဟာဃာန၀ါဒီေတြမွာ ဘိကၡဴနီေတြ ရိွေနဦးမယ္။ က်န္စစ္သားလက္ထက္မွာ သာမက ပုဂံပ်က္စီးတဲ့အထိ ရိွေနမယ္လို႔ ေက်ာက္စာေတြကျပေနပါတယ္။
We have several stories that Buddhism reached Myanmar even in
the life time of the Buddha 536-483 BC. The Buddha was supposed to visit places where he thought his visit and his teachings might save a certain creature or many creatures in generalfrom some trouble that accrue out of being alive. The people of Rakhine on the western coast of Myanma believed that the Buddha came to Legaing preaching. He would stand on a hill top to predict that sometime afterwards, a city would appear in this locality where Buddhism would thrive. In this way we thought that we were fortunate to know when a city in Myanma would be built by whom at some critical tome of our history. It is said that two merchant adventurers from Lower Myanma came as far as Budhagaya and had had an admirable good fortune to meet the Buddha a few days after the Enlightenment. From the Buddha the two men received the hairs that they enshrined in a stupa which also housed the relics of two other Buddhas before Gotama. Most probably the two brothers were from Orissa. No Buddha image could be older than AD 76 or a stupa earlier before Asoka 274-232 BC.
One Mon learned monk known as Mawlamyine Taung Bauk Sayadaw, who lived several years in India visiting all Buddhist sites, and tried to make maps showing the extension of Buddhism beyond India, was in favour of locating Suvannabhumi in Java. With all these uncertainties and probabilities it is rather difficult to say how the Teachings of the Buddha arrived in our land.
There are terracotta votive tablets left by Pyus who built quite and extensive kingdom during the 4th and 9th centuries AD and these tablets bear witness that the Buddha’s image and the Yedharma stanza inscribed beneath the throne of Buddha in
reverse. That bears the evidence that the Pyus were Buddhists in the 1st century AD or earlier. Mons, another people of Lower Buddhists in the 7thcentury. Then we would not be much wrong to say that the Teaching of the Buddha would have reached our land only in important extracts on gold, silver, copper plaques as well as
on stones were found in Pyu cities and they were usually put at the gates of their residences and their cities. That was done for the benefit of protection against evil spirits and all other external and internal enemies.
We have one question as to who brought these supposedly important extracts from Buddhist text to these people. There were sailors, merchants and even settlers. But one thing definite is that they were not missionaries. Then who brought these important stanza from Buddhist scriptures. Somehow or other we have no direct evidence except guess. We have among us the rulers who wanted to show that they were far superior to the common people who were, to then, all slaves. Further more they were much impressed y the Brahmanical thoughts and believes. Some famous Brahaman sages were invited to come and live among them to teach their way of life which was far auperior to their native culture. Thus Pyu and Mon royalty adopted Brahmanism. Mostly the people of Rakhine on the western coastline of Myanma were, according to a Sanskrit inscription dating to the early 8th century AD, their kings were Shavites and the Pyus and Mons on the deltaic regions on the south of the country were mostly Visnavites. It sounds odd that Brahmanism was brought to Myanma land through the Monland in the present day Thailand. Similarly Mahayanism reached them from Funnan which is identified as Kampucha t-day. There is however, one exception. The Pyus of northern Myanma received Mahayanism form probably northeastern India. And these people could not have been devoted Buddhists. Their previous pre Buddhist believes like animism would prevail and by ambivalence they would live between two opposing believes. Even today, they claim that they are Theravadins though they observe knowingly or unknowingly many Hindu or Mahayana rituals.
Now I come to the most important question. When does the Pitaka( all the Three Baskets ), reached Myanma? Some attributed it to Buddhaghosa or to Arahan and Aniruddha. But there are no substantial evidence in their support except the word of mouth. And that too was not reduced to writing until AD 1480 at the time of Tamadhipati popularly known as Dhammaceti. There are, however, epigraphic evidences that the entire Pitaka reached Bagan only in the time of King Htilaing or Kyansittha(1084-1113). He put his son Rajakuma in charge of editing the Pitaka texts obviously with the help of local learned monks and imported sages from abroad, largely from Srilanka. We all assume that the Sasana- the Teachings or the Buddha, might last for five thousand years and that two has no evidence to say that how such a belie became current. There is also a belief that there were no more Bhikkhunis after the lapse of the 1,000 years fo the Sasana. On the other hand Kyansittha became king in the Sasana Year of 1682 (AD 1084). And the Bagan epigraphic evidence give infallible support that there were Bhikkhunis even towards the end of the Bagan dynasty in AD 1287.
By
Dr. Than Tun
Copyright 2008 မိုးေျပး(PEACEFULFOREVER) | ဒီဇိုင္း မိုးေျပး |
Posts
